’t Get, met Fred  (dialect)

Et was weer zo’n bärre kolde winter in Michigan. Wi’j vleugn met ’n vracht owto onderdieln in ’n olde Beech 18 uut Detroit, noar Sioux City in  Iowa. An de grond was ’t min viefntwinteg, en met de wiend d’r bi’j was de gevuulstemperatuur oaste min veerteg. Wat ad ek de skurreft an die kolde winters. Et was 1989, en ek werrekte veur Connie Kalitta, ’n boas, die as ie ‘n probleem ad, eerst keek of ie ’t met zien grote klouwn kon oplössn, en dan pas ging proatn. Op de terugweg op zesduuznd voet deur wollekn met dreuge snei adde

wi’j in de uuteindn van de propellerblaedn ’n blouwpoarse ringe van vuur,  Sint Elmusvuur. Wi’j draeidn de laempies in de cockpit uut en addn ’n blouwe spoekachtege gloed op ’t gezechte. Toen wi’j zes kilometer veur de baene öngn zee de skipper; ‘Erreman, as wi’j zo elaand bin, goane wi’j donuts maekn’. ’t Was drie uur in de mörn, en ek keek em an, en dachte, loat ‘m maer auwoern, eerst dit gebäkkien maer ies an de grond krieng. 
Fred maekte mooie donuts, die nacht, met zien grote Oldsmobile Cutlass met acht cylinders en achterwiel andrieving. I’j speut vol gas de immense perkeerplaese van de K-Mart winkel op, die ielemoale leeg was, en bedekt met ’n dekke loage snei,   trök an ’t aandrem en soesde in drie prachtige cirkels ’n meter of tiene langs mien owto. I’j ad ’t raem lös, ’n segret  in de kleviern en ek eurde’m joeln ‘yeeeehaaaa, ride ‘m cowboy’. Fred ging ielemoale uut zien dak, en ek zatte met ’n stoepe van ’t lachn achter ’t stuur van mien Pontiac le Mans. Dus mos ek ook donuts maekn, en doar ginge wi’j, ’s mörns um vier uur, slengerdn twie owto’s deur de snei, met twie sjefeurs die nuchter as ’n kallef, eur gedreugn as ’n stel randdebieln. Soms aaj ’t zwiet uut, aaj raekelings langs mekaere of langs ’n grote lechtmast soesdn, en dan ging ’t weer verder, gas d’r op, gas lös, koppeling in, aandrem an, olleei, tolln tot aaj  stille stondn, net as in de rodeo, ride ‘m cowboy.
Fred was ’n maennechien die ’t leemde bewies was dat de wet van Murphy altied opget. I’j ad altied pech. ‘n Uwelek op de klippn,  want i’j eul meer van Jack Daniels dan van zien vrouwe. Zien mieste probleemn  waarn miestal erelateerd an zien liefde veur bourbon. Toen ek veruusde noar Portland Maine, eb ek ‘m nooit weer ezien.
Maer wel van ‘m eurd, want laeter toen ek bij Martinair in dienst kwaame mossn wi’j ’n charter doen noar Detroit en toen eb ek ’n olde bekende die nog altied bi’j Kalitta werkte opebeld. ’n Uur laeter kwam Dave mi’j opaeln in ’t otel. I’j nam mi’j mee noar zien nije uus, i’j was aepetrots op zien zwembad in de tuin. Wi’j laagn laank uut op ’n zunnebaede met ’n kolde Freddie (heineken), en aeldn olde koenn uut de sloot.  Toen ek ‘m vreuge of ie nog wel ies wat eurd ad van Fred skeut ie in de lach. ‘Ek kwaame um teeng bi’j de supermaerrekt, i’j ad de naerrem in ’t gips, ’n echting over ’t veureufd, en ’n dek blouw oge. I’j zee dat ie ’n ongeluk ad aar met d’owto’. Aldus Dave. Dat was precies Fred, altied wat met die jonge. Maer Dave en Fred addn niet meer eproat, want Fred was ’n bietien kört of. ‘Maer now kump ‘t, ek kwame ’n weke laeter zien zwoager teeng bi’j dezellefde supermaerrekt, ek zaege, da’s ook wat met Fred, i’j zag d’r niet best uut, met dat owtoongeluk enzo’. De zwoager begon te lachen en zeg; ’D’r was wel ’n owto bi’j betrökkn maer dat is maer ‘d ellefte van ’t verael’.
Fred ad ’n zelfbouw pakket ekocht van ’n klein twiepersoons vliegtuugien, en dat ad ie bi’j zien moeijer achter in de skure in mekaere ezet. Zien moeijer was pilote veur de direktie van Chrysler op ’n privejet. Zie woonde in ’n groot öltn uus met ’n grös landingsbaene in de tuin. In de skure ad ze eur eign Piper Cub en ier was Fred dus an de slag. Op ’n dag mos ie veur ’t eerst ’n proefvlucht maekn. I’j stärtte van ’t uus of teeng de wiend in, en was algauw lös en an ’t einde van de baene boovn de bosraand. Ier kreeg Fred weer ies pech. De moter eul d’r mee op. I’j ad niet genog eugte um ‘n rundtien te vliegn en weer teeng de wiend in te laandn, dus i’j gooide ’t gebäkkien op ien oor, en draeide 180 groadn umme, richting ’t uus van zien moejer. Maer deur de wiend wörde i’j zo erd weg ezet, dat ie alleverwege de grösbaene an de grond kwam. I’j balderde met ’n rotgaank richting ’t uus. Met wiend mee eb ie altied meer remweg neudeg. Et einde van de baene kwam rap dechterbi’j. Fred ad eigenlek weineg opties. I’j kon tussn ’t uus en de skure deur, maer dan wördn zien vleugels d’r of eropt, en vleug ’t zaekien miskien in braand. Teeng ’t uus of de skure opklappn was ielemoale gien optie, dus nam ie de minste van twie kwoadn, en eul rechts an.  Doar was wel wat ruumte, maer doar stond zien owto ook, en doar is ie dus gedieltelek teeng an eklapt. Owto en vliegtuugien total loss, en Fred in de kreukels. ‘Dus, zee de zwoager, d’r was wel ’n owto bi’j betrökkn ja, dus i’j ef niet eleugn, maer as ek zo’n lulleg ongeluk  ad aar leup ek d’r ook niet mee te koop, nee’. Dave en ekke laagn te stoeptrekkn van ‘t lachn op ’t zunnebaede, en op Detroit’s classic rock radio draeidn ze Jack Bruce, en i’j zung; ‘Born under a bad sign, I’ve been down since I began to crawl, If it wasn’t the bad luck, I wouldn’t have no luck at all’.                                                                                                                     Waarskijnlek zat  Fred erns in ’n kroegien  iel erd mee te zingn, met ‘n grote belle Jack Daniels veur ‘m op de bar.