Illustratie: Het cafe aan de Oosterkaai, en met tapt er Warsteiner. © Hans Mateboer

Braderie
Zie zaatn met de rugge teegn de bar an, op ´n rijchien, Siem, Klaas, Gärmt en Aarnt. As ´n soldoat op wacht stond Aerrem achter de bar, met de leern skullek veur. Et was braderie, en buutn op de stroate stondn allemoale kreumpies. Aerrem ad et zo eregeld dat ze net tussn twie kroamn deur uutzicht op ´t sjokkend publiek addn. D´r is netuurlek neks mooier dan aepies kiekn, veural as z´oe niet deur em. De voyeurs addn op Aarnt noa allemoale ´n pilsien in de klaviern en leverdn ongenoadeg commentaar op alles wat veurbi´j de raemn van de Roef stiefelde. `Kiek, doar i´j Wimpien de Skuumlippe, wat ’n maaaachies dekke balleg ef die vent ekreegn.´ becommentarieerde Gärmt ´n medebewoner. ´I´j was toch ook veruusd noar de Griente?´ ´Ja, i´j ef ´n kaste van ´n uus loatn bouwn, maer volgns mi´j et ie tevuule gakballn in die sjefeurscafe´s.´ ´I´j ef ´n oareg nöst met jongn op de weerld ezet zo te zien.´ ´I´j ef al iel wat jonges veur ´m riedn, i’j kocht d’iene vrachtwaegn noa d’aandere.’ ´Kiek doar dan, is dat niet Tiem de Tabbos, aldergaluuunegst, die vent is ook old ewörn, machies Maertn, en zien vrouwe is d´r ook niet op veuruut egoan.´ ´Ja, maer aa´j wietn wat Tiem allemoale ef mee emaekt...´ Kwam Siem d´r in, maer gien iene luusterde noar ´m , ier ging ´t um snelle observaties, en skerrepe beoordelingn, niet diepe achtergrond veraeln, dat kwam laeter wel. ´I´j, I´j die dan, gooh, mâchies, wat ´n stuk löp doar, is d´r dat niet iene van Gait de Palingfoeke?´ ´Jahaa, die is etrouwd met Joop van Jewanna ´t Leukien, die zat vrogger nog bi´j mi´j in de klasse, now, dat was mi´j ´n wilde goezemoeze.´ Aldus Klaas. ´Die mog d´r ook wel weenn´ eur, Jewanna. ´ Et was as of d´r wat van weemoed in Klaas zien stemme deurklunk. ´Eeei joh, doar löp dat ventien, oe et ie ook alweer, ja, Jan, Jan van Griete de Bats, dat jonk ef toch ´n tiedtien in de bak ezeetn?´ ´Ja, i´j ad ´n wietplantage in ´n skure an d´Asselderdiek, i´j werrekt now in de bouw, i´j get trouwn met ´n dochter van Helmich de Betat, maer i´j ef ook ezeetn veur belasting ontdoekn.´ ‘Die Griete, ein, dat is mi’j ok ’n raere taerte, die ef eur loatn ellepn an ’n aezelippe, wus ie dat?’ ‘Now dan is ze d’r niet op veuruut egoan, keerl, wat ’n kwaelie is dat.’

‘Kiek doar dan, doar i’j ‘m eur, Beernd Jan de Toetert, geleuf maer, dat is mi’j ’n zuunegerd, i’j is nog te zuuneg um te trouwn, doarumme okt ie.’ ‘Zuinig-eid met vlijt bouwt uizn als kasteeln’. Aldus Siem die weer begon over dat ie ’n wedstried wol doen wie de mieste spreekwoordn en gezegdn kon bedinkn. Maer de Roef was nog niet kloar met Beernd Jan. ‘Wat zaeg ie, die vent is zo zuuneg, as ie reert, dan reert ie maer uut ien oge.’ Doar keek Siem wel van op en Aarnt keek Gärmt onderzuuknd an, die roadselachteg terugge grijnsde. ‘Tchhhchggggchch, oe ku’j now reern vanuut ien oge?’ Aerrem deu van achter de bar nog ’n duit in ‘t zaekkien; ’ I’j is zo machteg zuuneg, i’j ef ’n gaetien in de deure van de koelkaste eboort, umme te kiekn of ’t lechien wel uut is.’

´Aerrem, ek stoa dreuge, dreuger dan de Sahara, doet mi´j maer zo´n bevreurn pulle van ´n alleve liter.´ De aandern keekn Klaas an, en toen ging ie verder, ´en doet de rest d´r ook maer wat in van mi´j.´ Klaas was eempies vergeetn dat ie an de beurte was veur ´n rundtien. I´j törste zien grote lechem van de krukke en ging richting ´t urinoir. Eempies laeter konn d´aandern bevestign dat ie zo noar buutn zol kommn want onze Klaas leut ´n veur zien doen ´n bietien ´n beneepn trompetskeet, alhoewel ie goed te eurn was. Siem leut zien blek niet van ´t vollek op stroate, en eurde noast ´m op de krukke oe Gärmt ´m verslukte. Toen leek ´t d´r vuule op dat Garmt zol blievn steekn in ´n oestbuie die maer niet opeul, en tegelieke wees ie met getrekte naerrem noar ´t raem. ´Doar´, was ´t ienige wat ie met ´n ies piepstemmechien kon uutbrengn, tussn de oestspasmes deur, ´doar´. Iederiene vleug van de krukke of noar ´t raem, Klaas ook, die nog bezeg was de boek en de broek te skekkn zodat et goed öng. ´Gärmt, is dat Klazien?´ ´Ja, doar is ze.´ Zo sprak ´t Lepeltien. Klazien, zien ex, leup achter ´n buggy met ´n klein kiend d´r in, zie was oaste maeger te nuumn, zovuule was ze of evaaln, en noast eur leup ´n donker uutziend keerltien met ´n grote bos oar en ´n grote Saddam snörre. Op dat moment keek Klazien met ´n priemnde blek noar de caferaemn. Alhoewel Gärmt wus dat ze ´m achter ´t gedientien niet kon zien deinsde i´j van skrek achteruut. Zien sjekkien skampte de naerrem van Siem die ´n stroom van superlatievn over Gärmt uutstreuide. Gärmt begreep ´t tafereel buutn maer al te goed, i´j trok wit weg, en zakte langzaam achterover in ien van de stuulties onder ´t raem. Zien moatn keekn ´m an, i´j ad ´n gepienegde blek op zien maegere bekkien. I´j was eerst vuurrood van ´t oestn maer in ´n paer secondn ad ie de kleur van ´n liek. Aerreme Gärmt ad eur niet weer ezien noa dat ze drie joar geleedn met de noorderzunne vertrokkn was. Onbewust vuulde i’j op zien achtereufd, woar ie toen de wok teegn zien skedelpanne ad aar.

´Verechtig, ´t lek wel ´n Turk ofzo, die noast eur lop.´ Observeerde Siem, volgns wie ´t dudelek was dat de fout bi´j Gärmt lag, dat ie kienderloos was en dus vruchteloos (Siem zien woordn) was. In deze observatie kon Aarnt zich ook wel viendn. De twie miest ‘gevulege’ klaantn van de Roef laegdn de probleemn van ´t maegere en vruchteloze Lepeltien genoadeloos bloot, en Aarnt stak van wal met ´n lezing over ´t gebruuk van de juuste onderbroek. Want bepoalde soortn werrektn slecht zoad in d´aand. Dat ad ie erns eleezn. Volgns Siem waarn d´onderbroekn van de Hema de beste. ´As ek ooit nog noageslacht mochte kriegn dan wiete wi´j dat gelieke, dan is ´t niet des, euh, ondankszij, euh, euh, ek zaege maer zo, ‘n goeie onderbroek die kump van d’Ema eur, geleuft mi’j now maer!!’ Klaas zat weer op zien vaste plekkien en keek meewaereg noar ’n in zichzellef gekierde en stillechies rooknde Gärmt en zee zaechies; ‘Goh, Klazien, wie ad dat now edacht.’ ‘Euh, Aerrem, doet d’r nog maer ’n paer in, want volgns mi’j is ‘t neudeg.’