Door Pieter Beens

GRAFHORST/TEUGE - Jan van Wendel heeft kerosine in zijn bloed. De geboren Genemuidenaar begon al op jonge leeftijd met het bouwen en besturen van modelvliegtuigen. Nu, 35 jaar later, is de lol daar vanaf en gaat hij een stapje verder: hij bouwt zijn eigen échte vliegtuig. Binnenkort is hij zover dat hij ook die zelf kan en mag besturen. Een gesprek met een bevlogen hobbyist.

We ontmoeten elkaar op een vrijdagmiddag op vliegveld Teuge, nabij Apeldoorn. Sinds kort heeft Van Wendel daar zijn Cherry BX-2 gestald. In zijn vrije tijd is hij te vinden in een hangar bij het praktijkopleidingscentrum van de MAF. Daar legt hij de laatste hand aan zijn felgekleurde, bijna ready for take-off, ‘kist’. Voor hij zo ver is moet er echter nog het een en ander gebeuren..

Jongensdroom

“Ik ben al vanaf mijn 15^e bezig met modelvliegen”, vertelt Van Wendel. “Eerst was dat bij Albatros in Genemuiden, daarna bij Cumulus in Kampen. Omdat ik al heel wat jaren meeliep, had ik het wereldje eigenlijk wel gezien. Zo rijpte bij mij het plan om een eigen vliegtuig te bouwen. Dat was eigenlijk al jaren mijn droom. Zo’n drie-en-een-half jaar geleden leerde ik iemand kennen die ooit begonnen was aan de bouw van dit vliegtuigje. Dat project stond echter al jaren stil. Ik heb toen de half afgebouwde romp overgenomen en ben het vliegtuigje af gaan bouwen. Dat kon ik thuis doen, want ik had daar de ruimte.”

Hoewel hij graag in de buurt van zijn vliegtuig te vinden is, heeft de bouw ervan echter niet de allerhoogste prioriteit, vertelt Van Wendel, eigenaar van VWC Group in Genemuiden. “Het bouwen van de Cherry is voor mij een uitlaatklep”, vervolgt hij gepassioneerd. “Door hier mee bezig te zijn, kijk ik van een afstand naar de zaak. Als ik met mijn vliegtuig bezig ben, ben ik los van alles. De zaak gaat echter voor. Daarom ben ik vooral op zaterdagen en in de zomeravonden met mijn vliegtuig bezig.”

BMW-motor

Van Wendel bouwt zijn Cherry niet als zelfbouwkit, maar aan de hand van een set tekeningen. Het resultaat van zijn jarenlange geknutsel is dan ook een uniek vliegtuig dat helemaal voldoet aan zijn eigen wensen en eisen. “Ik moest werkelijk overal over nadenken”, vertelt hij daarover. “Ik moest mezelf afvragen welke propeller ik wil, welke motor ik in mijn vliegtuig wil hebben, of ik een dashboard met ronde klokken wil of toch liever voor een digitaal dashboard kies. Ik heb gekozen voor een ’glass cockpit’. De oude vertrouwde ronde klokken noem ik ‘stoomklokken’, want ze zijn nog uit het stoomtijdperk. Het resultaat is nu een vliegtuig dat helemaal is zoals ik het wil.”

Van Wendel, enthousiast: “Voor de motor heb ik een tweedehands BMW-motor uit Den Haag gekocht. Ik heb besloten de propeller niet zelf te maken: dat komt heel nauw en een slechte propeller creëert een slechtvliegtuig. Dat risico wilde ik niet lopen.”

Een bijkomend voordeel van het zelf maken van zijn vliegtuig vindt Van Wendel de mogelijkheid om af te wijken van standaardconfiguraties. Hoewel het normaal zo is dat een motor, bij het breken van een gaskabel, stationair gaat lopen, bouwde hij de techniek zo dat de motor juist vol gas gaat lopen. “Zo kan ik toch naar mijn eindbestemming vliegen, als het mis gaat.” Lachend: “Voor de landing zet ik dan gewoon de motor uit, zodat ik kan landen.”

Veiligheid

Uit zijn enthousiaste verhaal en doordachte keuzes blijkt dat Van Wendel veiligheid hoog in het vaandel heeft staan. Van Wendel: “Veiligheid weegt zwaar bij me. Ik houd niet van gestunt en wil niet link doen. Ik kruip immers zelf in het vliegtuig. Wanneer ik iets heb gemaakt en het staat me niet aan, maak ik het opnieuw, lukt dat ook niet dan maak ik nog weer een nieuwe. Dat heb ik bijvoorbeeld gedaan met de remklauwen. Alleen door het helemaal te maken zoals ik zelf wil, weet ik dat het goed is.”

Speedrun

Inmiddels is Van Wendel zo ver dat de luchtwaardigheid van zijn vliegtuig getest kan worden. Vanmiddag voert hij, samen met een bouwkameraad, een speedrun uit. Bij twee vorige speedruns, waarbij het vliegtuig op volle snelheid over de startbaan cruisete, kwamen sterke en zwakke punten naar voren: “Het vliegtuig ‘luistert’ inmiddels goed naar de piloot en naar de staartroeren. Dat is een goed teken, want het vliegtuig reageert goed op de piloot en wil ook echt opstijgen, maar dat mag nog even niet. De radioapparatuur bleek echter nog niet helemaal goed te werken. Ook de vleugelbevestigingspennen waren nog niet helemaal goed, deze moesten 12 honderdste dikker worden. Dat heb ik verholpen en nu gaan we kijken of dat voldoende is.”

Bij een aantal andere tests, waarbij Van Wendel uitgebreide rapporten moest schrijven, kwam de Cherry al wel goed uit de bus. Zo bleek dat het vliegtuig met gemak de belastingtest doorstaat: het belasten van beide vleugels met ieder  900 kg leverde alleen maar positieve uitslagen op.

Hoogvlieger

Nog even dus, dan kan Van Wendel de lucht in. Inmiddels heeft hij zijn BvL, het Bewijs van Luchtvaardigheid, op zak. Zodra zijn kist klaar is, zal hij daarin vliegles krijgen van een ervaren piloot. “Voor het behalen van het brevet moet je 45 vlieguren maken. Ik hoop dat ik na 25 uur solo mag vliegen, zodat ik zelf mijn kist kan besturen.”

Mijn kist is uitgevoerd met een ’vliegtuigTomTom’. Hoe dat  in zijn werk gaat? “Wanneer ik  mijn bestemming in invoer en de lucht inga, wordt er een “slurf” van groene blokken op het scherm geprojecteerd.  Door daar precies doorheen te vliegen, kom ik vanzelf op mijn bestemming aan. Daarnaast moet ik natuurlijk wel de visual flight rules volgen en mijn ogen in de lucht goed de kost geven.”

Mag Van Wendel eenmaal vliegen, dan kan hij de afstand Grafhorst-Teuge drie  keer zo snel overbruggen als met de auto. Het is echter zijn wens om verder te gaan dan dat: “Ik wil vliegen naar buitenlandse bestemmingen, Duitsland, Frankrijk, Oostenrijk. Het is mijn droom om Het Kanaal over te steken.” Met pretlichtjes in zijn ogen: “Het is voor mij echt een feest om van ergens naar nergens te vliegen. Ik zal echter nooit een hoogvlieger worden!”