Woningruil als route naar doorstroming op de Genemuidense huurmarkt

(Adv.) De vraag naar sociale huurwoningen in Zwartewaterland is onverminderd groot. In Genemuiden, Hasselt en Zwartsluis staan veel mensen ingeschreven voor een betaalbare woning, terwijl het aanbod beperkt blijft. Woningcorporatie Wetland Wonen en de gemeente erkennen dat ook. In de prestatieafspraken die eind 2025 werden ondertekend, ligt de nadruk niet alleen op nieuwbouw, maar nadrukkelijk ook op het beter benutten van de bestaande woningvoorraad en op doorstroming.

Juist op dat punt van doorstroming bestaat een mogelijkheid die nog weinig wordt benut: woningruil. Voor huurders die al een woning hebben maar willen verhuizen, kan het een uitkomst zijn die jaren wachten bespaart.

Eén systeem voor een grote regio

De sociale huurwoningen in Zwartewaterland worden verhuurd door Wetland Wonen, de corporatie die actief is in de gemeenten Steenwijkerland, Zwartewaterland en Zwolle. Het aanbod loopt via De Woningzoeker, het regionale systeem waarop sinds enkele jaren acht corporaties samen hun woningen aanbieden. Samen gaat het om ruim 44.000 sociale huurwoningen, verspreid over tien Overijsselse gemeenten.

Dat Genemuiden in hetzelfde verdeelsysteem zit als Zwolle werkt twee kanten op. Het vergroot het blikveld voor wie zoekt, maar het betekent ook dat woningzoekenden uit Genemuiden concurreren met een groot aantal anderen uit de hele regio, inclusief de stad Zwolle, waar de druk op de woningmarkt onverminderd hoog is.

Met één inschrijving kan een woningzoekende reageren op woningen in dat hele gebied. Dat vergroot de keuzevrijheid, maar lost de schaarste niet op. De corporaties hebben dat zelf ook benadrukt. Het samenwerken in één systeem zorgt voor meer overzicht en draagt bij aan doorstroming, maar er komen geen woningen bij.

Doorstroming als gezamenlijk doel

In de prestatieafspraken voor de komende jaren is doorstroming een kernthema. De gemeente en Wetland Wonen willen dat woningen beter aansluiten bij de mensen die er wonen. De wethouder benadrukte bij de ondertekening dat het doel is dat iedereen een woning vindt die bij zijn of haar situatie past.

Dat is makkelijker gezegd dan gedaan. In de huursector is vooral behoefte aan kleinere, gelijkvloerse en toegankelijke woningen, terwijl een deel van de bestaande voorraad daar niet op aansluit. De woningen die het meest gewild zijn, komen maar mondjesmaat vrij, en de woningen die wél vrijkomen passen niet altijd bij wie er als eerste voor in aanmerking komt.

Een belangrijke oorzaak dat de boel stokt, is dat een verhuizing via de reguliere weg betekent dat opgebouwde inschrijftijd vervalt. Wie eenmaal een sociale huurwoning accepteert en later opnieuw wil verhuizen, begint qua opbouw weer onderaan. Dat weerhoudt veel mensen ervan om te verkassen, ook als hun woning eigenlijk niet meer past. En zo blijven woningen bezet die anderen goed zouden kunnen gebruiken.

Wat woningruil mogelijk maakt

Hier biedt woningruil een uitweg. Bij een ruil wisselen twee huurders rechtstreeks van woning. Beiden verhuizen naar elkaars adres en krijgen ieder een nieuw huurcontract. Omdat de woning niet via de wachtlijst wordt toegewezen, speelt opgebouwde inschrijftijd geen rol om de overstap te kunnen maken. Daarmee wordt precies de drempel weggenomen die veel mensen tegenhoudt.

Neem de behoefte aan gelijkvloerse woningen die de gemeente signaleert. Een senior die graag kleiner en toegankelijker wil wonen, en een gezin dat juist meer ruimte zoekt, zijn op de reguliere wachtlijst louter concurrenten. Via een ruil kunnen ze elkaar juist helpen. Het ene huishouden maakt een woning vrij die het andere zoekt, en omgekeerd. Niet langer een kwestie van afwachten wie er toevallig bovenaan een lijst komt, maar van twee partijen die er samen uitkomen.

Wie een huurwoning wil ruilen, vindt tegenwoordig de weg naar elkaar via gespecialiseerde websites. Op een platform voor huurwoning ruilen zet je je eigen woning erop met foto’s en een omschrijving, en geef je aan in welke richting je zoekt. Het systeem legt vervolgens verbindingen tussen huurders met tegenovergestelde wensen. Spreekt een match aan, dan volgt onderling contact, een bezichtiging en, als beide kanten tevreden zijn, een verzoek aan de verhuurders.

SocialeWoningruil.nl heeft zich in Nederland ontwikkeld tot een breed gebruikt initiatief waarop huurders uit het hele land elkaar weten te vinden. Dat landelijke bereik is voor Genemuidenaren een voordeel. Wie dichter bij het werk wil zitten, of juist vanuit een grotere plaats de rust van een kleinere kern opzoekt, is niet gebonden aan het toevallige aanbod in de eigen omgeving, maar kan veel breder kijken.

Waar rekening mee te houden

Een woningruil kent voorwaarden. De belangrijkste is dat beide verhuurders akkoord gaan. In de praktijk werken de meeste corporaties mee, juist omdat een ruil bijdraagt aan de doorstroming die ook in Zwartewaterland gewenst is. Wel wordt beoordeeld of de nieuwe huurder bij de woning past, onder meer op basis van inkomen en huishoudgrootte.

Het is verstandig om in een vroeg stadium contact op te nemen met de eigen corporatie, in dit geval Wetland Wonen, om te weten welke procedure geldt. Daarnaast is het raadzaam om de andere woning grondig te bekijken, het liefst meer dan eens. Een huurder neemt de woning over in de staat waarin die op dat moment verkeert. Gebreken die niet door de verhuurder worden hersteld, komen na de overdracht voor rekening van de nieuwe bewoner.

Ook de huurprijs vraagt aandacht. Bij een ruil geldt in beginsel het huurcontract dat bij de woning hoort, en niet de oude huur. Het is verstandig om vooraf uit te rekenen wat de nieuwe maandlasten worden, zodat er geen onverwachte verschillen ontstaan.

Een aanvulling, geen wondermiddel

Woningruil lost het tekort aan sociale huurwoningen in Zwartewaterland niet op. Daarvoor zijn de tekorten te groot en is de bouwopgave te omvangrijk. Wie nog geen huurwoning heeft, kan er bovendien geen gebruik van maken, omdat een ruil veronderstelt dat je zelf een woning aan te bieden hebt.

Maar voor de zittende huurder die wil verhuizen naar iets dat beter past, sluit woningruil naadloos aan bij wat de gemeente en Wetland Wonen zelf nastreven: een betere benutting van de bestaande woningen en meer doorstroming. Het brengt woningen in beweging zonder dat er een steen bij hoeft te komen. In een regio waar de wachtlijsten lang zijn en het aanbod beperkt blijft, is elke huurder die op deze manier een passende woning vindt er één. Voor wie er gebruik van maakt, kan het het verschil betekenen tussen blijven wachten en daadwerkelijk verhuizen.