13 november 2026
Gebruikers online: 0

Twaalf mensen overleden. En op Lesbos gaat het leven weer verder (Column Christian Kroon)

Geplaatst op: 31 oktober 2026 Gepubliceerd door: Enrico Kolk

Christian Kroon uit Genemuiden is voor school een tijdlang op Lesbos. Over zijn ervaringen op het eiland, waar veel migranten aankomen, schreef hij een column.

Soms zijn er van die momenten waarop ik even niet goed weet wat ik moet zeggen. Momenten waarop ik lees en hoor wat er is gebeurd, mijn telefoon wegleg en besef dat het hier, op het eiland waar ik woon en vrijwilligerswerk doe, opnieuw is misgegaan.

Op maandag 19 oktober kwamen twaalf mensen om het leven bij twee afzonderlijke bootincidenten voor de kust van Lesbos en Samos. Twaalf mensen die de oversteek vanuit Turkije maakten, in de hoop op een veiligere toekomst. Onder de slachtoffers op Lesbos was ook een baby.

Zes mensen kwamen om het leven nadat hun boot in aanvaring kwam met een vaartuig van de Griekse kustwacht. Op Samos sloeg een andere boot om tijdens een confrontatie met een patrouilleboot. Ook daar kwamen zes mensen om het leven.

De precieze omstandigheden worden nog onderzocht. Ik vind het daarom belangrijk dat er onafhankelijk onderzoek komt naar wat er precies is gebeurd. Welke manoeuvres zijn uitgevoerd? Waren die noodzakelijk? Wat gebeurde er in de momenten voor de botsing? Had de aanvaring voorkomen kunnen worden?

Dat zijn vragen waarop ik graag antwoorden zou zien. Niet omdat ik op voorhand iemand schuldig wil verklaren of een oordeel wil vellen, maar omdat er twaalf mensen zijn overleden. Hun families, voor zover die nog gevonden kunnen worden, verdienen de waarheid.

En ondertussen gaat het leven hier op Lesbos door.

Ik doe vrijwilligerswerk op vluchtelingenkamp Mavrovouni, op Lesbos. Ik sport met mensen, help bij praktische werkzaamheden en probeer op die manier iets bij te dragen aan het dragelijker maken van het leven op het kamp. Maar de afgelopen tijd merk ik steeds meer hoe de gebeurtenissen rondom het eiland invloed hebben op de mensen die hier verblijven. En eerlijk gezegd merk ik ook wat het met mij doet.

De afgelopen weken zijn er grote transfers geweest. Meer dan 300 mensen werden vanuit het kamp naar een andere locatie gebracht. Waarheen? Dat weet ik niet precies. Vervolgens kwamen er opnieuw groepen mensen aan, onder andere vanaf Kreta, om zich hier op het kamp te laten registreren en hun asielprocedure te doorlopen.

Ik merk dat dit invloed heeft op de sfeer. Het is onrustiger en er hangt een bepaalde spanning. Mensen vragen zich af hoelang ze hier zullen blijven. Kunnen ze hier een paar maanden wonen terwijl ze op hun procedure wachten, of worden ze zelf ook plotseling overgeplaatst?

Ik kan hun daar geen antwoord op geven. En dat vind ik moeilijk, want ik zie hoeveel onzekerheid er al in hun leven is.

En dan gebeurt er opnieuw zoiets op zee.

Vandaag had ik een training over trauma. We hebben het gehad over de gevolgen die traumatische gebeurtenissen kunnen hebben, ook lang nadat iemand ze heeft meegemaakt. Tijdens die training moest ik opnieuw denken aan de mensen die ik hier heb ontmoet en aan de verhalen die achter hen schuilgaan. Ik weet vaak niet precies wat iemand heeft meegemaakt voordat diegene hier aankwam. Maar door wat ik leer, besef ik steeds meer hoeveel iemand met zich mee kan dragen zonder dat ik dat aan de buitenkant zie.

Tijdens de training keken we ook naar een korte film over de aankomst van Syrische vluchtelingen in Griekenland. Filmmaker Lior Sperandeo legt daarin de rauwe emoties vast van mensen die na een gevaarlijke overtocht eindelijk aan land komen, en van de mensen die hen proberen te helpen.

Die beelden maakten indruk op mij. Ik zag niet zomaar een groep mensen die aankwam, maar mensen die net een ontzettend ingrijpende reis achter de rug hadden. Mensen die veiligheid zochten en niet wisten wat hun te wachten stond.

Terwijl ik naar die beelden keek, besefte ik dat dit niet alleen iets is uit een film uit 2015. Ook nu maken mensen deze gevaarlijke overtochten. Ook nu zijn er mensen die het niet overleven. En ook nu komen mensen aan met ervaringen die ze misschien nog jarenlang met zich meedragen.

Wil je de film zelf bekijken? Dat kan hier: Bekijk de korte film op YouTube.

Veel vluchtelingen die ik spreek, vertellen dat ze graag naar Nederland willen. Ik hoor regelmatig: ‘I want to go to the Netherlands.’ En ergens begrijp ik dat ook. Nederland staat voor hen misschien voor veiligheid, vrijheid, rust en een nieuwe toekomst. Voor een plek waar ze eindelijk verder kunnen met hun leven. Of eigenlijk: opnieuw kunnen beginnen.

Toch merk ik dat het beeld dat mensen van Nederland hebben soms anders is dan de werkelijkheid. In Nederland bestaan ook discriminatie en uitsluiting. Mensen kunnen tegen lange wachttijden aanlopen en het kan ontzettend lang, soms zelfs jaren, duren voordat ze weten waar ze aan toe zijn. Een nieuw land betekent niet dat alle problemen verdwijnen.

Ik vind dat confronterend om over na te denken. Want terwijl iemand hier hoopt op een betere toekomst, weet ik niet wat diegene onderweg heeft meegemaakt. En terwijl mensen op zee proberen de oversteek te maken, weet ik soms niet eens of ze de kust levend zullen bereiken.

Achter ieder bericht over een boot vol vluchtelingen zitten mensen.

Dat besef probeer ik vast te houden in het vrijwilligerswerk dat ik hier doe. Ik probeer niet alleen de groep te zien, maar juist de mensen zelf. Mensen met een naam, een familie, herinneringen en dromen. Mensen die misschien hopen hun kinderen naar school te kunnen laten gaan, ergens veilig te kunnen slapen of eindelijk een toekomst op te bouwen.

En soms zijn daar ook baby’s bij. Kinderen die niet zelf hebben gekozen voor de omstandigheden waarin ze terechtkomen.

Ik begrijp dat er aandacht is voor mensensmokkel en voor de gevaarlijke overtochten die mensen maken. Maar ik vind dat die aandacht niet ten koste mag gaan van de vragen over wat er op zee is gebeurd. De verantwoordelijkheid om de waarheid te achterhalen stopt niet zodra iemand als mogelijke smokkelaar wordt aangewezen.

Ik vind dat de families van de overledenen antwoorden verdienen. De overlevenden verdienen het om hun verhaal te kunnen vertellen. En ik vind dat de samenleving duidelijkheid moet krijgen over wat er is gebeurd.

Medeleven uitspreken is belangrijk, maar medeleven alleen is niet genoeg.

Wat mij misschien nog wel het meest raakt, is hoe snel zulke berichten onderdeel worden van de dagelijkse stroom aan nieuws. Er gebeurt iets verschrikkelijks, er verschijnen berichten en verklaringen, en een paar dagen later gaat de aandacht weer ergens anders naartoe.

Maar voor mij is Lesbos niet alleen de plek waarover ik dit soort berichten lees. Ik ben hier. Ik zie mensen aankomen, ik zie mensen wachten en ik zie hoe onzeker hun toekomst is. Ik zie ook hoe vrijwilligers iedere dag opnieuw proberen om het leven op het kamp zo menselijk mogelijk te maken.

Ik probeer daar zelf ook mijn steentje aan bij te dragen. Soms betekent dat een potje voetbal organiseren, een was draaien of eten uitdelen. Misschien lijken dat kleine dingen, maar ik merk dat juist die momenten waardevol kunnen zijn. Even samen sporten, lachen of met iets praktisch geholpen worden. Even niet alleen bezig hoeven zijn met wachten en onzekerheid.

Toch zijn er ook momenten waarop ik merk dat ik niet alles zomaar naast me neer kan leggen. De gebeurtenissen raken me. Het besef dat mensen sterven terwijl ze op zoek zijn naar veiligheid, terwijl anderen hier blijven wachten op duidelijkheid, vind ik moeilijk.

Ik heb niet op alle vragen een antwoord. Ik kan de situatie niet veranderen en ik kan niet iedereen helpen. Soms zou ik willen dat ik meer kon doen. Maar ik kan wel blijven kijken naar de mensen achter de cijfers. Ik kan blijven luisteren, blijven helpen en blijven vragen stellen wanneer er antwoorden nodig zijn.

Een oproep om te bidden 

Daarom wil ik jullie vragen om te bidden.

Bid voor de mensen die op dit moment op het kamp zitten. Voor de mensen die wachten, die onzeker zijn over hun toekomst en die misschien iedere dag bezig zijn met de vraag wanneer ze de oversteek kunnen maken. Ik bid dat ze beschermd mogen worden, dat ze niet opnieuw geconfronteerd worden met gevaar en dat ze ergens hoop en rust mogen vinden.

Bid ook voor de mensen die de oversteek nog moeten maken. Voor degenen die nu misschien onderweg zijn, voor degenen die plannen maken om te vertrekken en voor hun families die in onzekerheid achterblijven. Ik hoop en bid dat ze veilig mogen zijn en dat er wegen naar een veilige toekomst mogen ontstaan waarbij mensen hun leven niet op het spel hoeven te zetten.

Bid voor de nabestaanden van de twaalf mensen die zijn overleden. Voor de families die misschien nog op zoek zijn naar antwoorden, die iemand moeten missen en die hun verdriet een plek moeten geven. Bid ook dat de waarheid over de gebeurtenissen op zee aan het licht mag komen.

En willen jullie ook bidden voor mij en de andere vrijwilligers die hier op Lesbos vrijwilligerswerk doen? Ik bid om kracht om er voor de mensen te kunnen zijn. Om oog te blijven houden voor de mens achter het verhaal en om de moeilijke dingen die ik zie en hoor een plek te kunnen geven. Ik hoop dat we niet verharden door alles wat we meemaken, maar juist met liefde en bewogenheid mogen blijven helpen.

Ik kan niet iedereen helpen. Ik kan niet iedere situatie veranderen. Maar ik geloof dat ik, samen met anderen, op mijn eigen manier iets kan betekenen. Door er te zijn, door te helpen, door aandacht te hebben en door te bidden.

Twaalf mensen zijn overleden. Onder hen een baby.

Ik wil hen niet alleen herinneren als slachtoffers van een bootincident, maar als mensen van wie het leven ertoe deed.

Ik wil blijven vragen om antwoorden, blijven omzien naar de mensen die ik hier ontmoet en blijven bidden voor degenen die nog onderweg zijn.

Want ik geloof dat ieder mens het verdient om als mens gezien te worden.

Ook op zee. Ook op Lesbos. Ook wanneer de wereld alweer verdergaat.

Het werk op Lesbos steunen? Dat kan hier.